BIS-rapport bekritiseert stablecoins: Risico’s, dollarificatie en de toekomst van crypto-dollar tokens

In zijn Economisch Jaarverslag 2026 geeft de Bank voor Internationale Betalingen (BIS) — de centrale bank van de centrale banken — een kritische analyse van de snelgroeiende stablecoin-markt. Deze digitale activa, ontworpen om een stabiele waarde te behouden en meestal gekoppeld aan de Amerikaanse dollar, zijn de afgelopen jaren enorm gegroeid. Toch waarschuwt de BIS dat stablecoins, ondanks hun populariteit en technische innovaties, de institutionele fundamenten missen om robuuste, betrouwbare vormen van geld te zijn. Het opschalen ervan, waarschuwt de BIS, kan nieuwe kwetsbaarheden voor het mondiale financiële systeem introduceren.

De opkomst van stablecoins: omvang, structuur en dominantie

Stablecoins zijn uitgegroeid tot enkele van de meest gebruikte activa in de cryptosector. Hun doel is eenvoudig: een stabiel, digitaal alternatief bieden voor het vasthouden en overdragen van waarde, waarbij de extreme prijsbewegingen van cryptocurrencies als Bitcoin en Ethereum worden vermeden. Volgens het BIS-rapport wordt de groei van stablecoins gedomineerd door twee aan de dollar gekoppelde tokens, Tether’s USDT en Circle’s USDC. Gezamenlijk zijn deze munten goed voor de overgrote meerderheid — 99,4% — van de waarde van de door fiat gedekte stablecoinmarkt, die inmiddels ongeveer $320 miljard waard is (mei 2026).

Andere stablecoins, waaronder Sky’s USDS, BitGo’s USD1 en Ethena’s USDE, blijven qua marktkapitalisatie ver achter. Deze sterke concentratie suggereert dat het stablecoin-ecosysteem minder gedecentraliseerd is dan vaak wordt gedacht. In werkelijkheid wordt het voornamelijk aangedreven door entiteiten en platforms met een blootstelling aan de Amerikaanse dollar.

Stablecoins: meer als ETF-aandelen dan als geld

Ondanks hun belofte wijst de BIS op verschillende technische en structurele beperkingen die voorkomen dat stablecoins als echt geld kunnen functioneren. Het rapport merkt op dat prijzen van stablecoins op de secundaire markt kunnen afwijken van hun nominale waarde van $1, en dat de inwisselprocedures vaak obstakels, vertragingen of extra kosten met zich meebrengen.

Hierdoor lijken stablecoins eerder op aandelen van beursgenoteerde fondsen (ETF’s) dan op een liquide, universeel bruikbaar betaalmiddel. Deze digitale tokens worden vaak gekocht, aangehouden en verhandeld als speculatieve digitale activa, in plaats van te worden gebruikt voor dagelijkse betalingen of afwikkelingen. De BIS stelt dat stablecoins zonder consistente inwisseling tegen pari, directe afwikkeling en solide toezicht moeite zullen hebben het vertrouwen te verkrijgen dat contant geld of commerciële bankdeposito’s genieten.

Stablecoins en illegale blockchainactiviteiten

Een van de meest serieuze zorgen van de BIS betreft de eenvoud waarmee stablecoins kunnen worden ingezet voor onwettige of niet-gereguleerde transacties. Omdat stablecoins op openbare, permissievrije blockchains opereren, kunnen accounts pseudoniem worden aangemaakt en gebruikt, waardoor het moeilijk is om anti-witwasprotocollen (AML) af te dwingen of illegale activiteiten te monitoren.

Volgens de BIS zijn stablecoins inmiddels een belangrijk kanaal geworden voor illegale on-chain activiteiten. Hieronder vallen gesanctioneerde financiële stromen, witwassen van geld en de financiering van illegale ondernemingen. Het pseudonieme karakter van veel blockchaintransacties — met name buiten gereguleerde beurzen — bemoeilijkt het handhaven van mondiale financiële integriteitsstandaarden. Dit blijft een groot probleem voor regelgevers en beleidsmakers wereldwijd.

Marktrisico’s: Treasury-dekking en het gevaar van gedwongen verkopen

Stablecoins zoals USDT en USDC worden doorgaans gedekt door reserves, die grotendeels bestaan uit zeer liquide activa, zoals Amerikaanse staatsobligaties met een korte looptijd. Hoewel dit over het algemeen wordt gepresenteerd als een bron van veiligheid en betrouwbaarheid — aangezien dit tot de veiligste activa ter wereld behoort — wijst de BIS op een uniek systeemrisico.

Mocht het vertrouwen in een leidende stablecoin plotseling dalen — bijvoorbeeld door een technische storing, een reguleringsprobleem of negatieve publiciteit — dan kan er sprake zijn van massale opnames. Om aan deze opnames te voldoen zouden stablecoin-uitgevers hun staatsobligaties en cash-equivalenten snel moeten verkopen. De BIS waarschuwt dat zo’n scenario “gedwongen verkopen” op de bredere markt voor staatsobligaties kan veroorzaken, waardoor stress zich kan overdragen naar de mondiale geldmarkten en zelfs de markten voor staatsleningen kan raken, gezien de omvang en concentratie van deze activa.

Dollarificatie-druk op opkomende markten

Hoewel stablecoins mogelijk efficiënter betalingsverkeer brengen, geldt de scherpste waarschuwing van de BIS voor opkomende economieën. Daar kan de vraag naar op de Amerikaanse dollar gebaseerde stablecoins het proces van dollarificatie versnellen, waarbij mensen hun lokale valuta inruilen voor een buitenlandse — vaak de Amerikaanse dollar — als hun belangrijkste waardeopslagmiddel en ruilmiddel.

Het rapport beschrijft hoe stablecoins huishoudens en bedrijven in staat stellen om kapitaalcontroles en toezicht te omzeilen, waardoor de binnenlandse financiële systemen geheel gepasseerd kunnen worden. Dit kan grensoverschrijdende geldstromen en handel hervormen en afbreuk doen aan de monetaire soevereiniteit van landen. Zoals eerdere fysieke dollarificatie-episodes hebben aangetoond, zijn zulke verschuivingen uiterst moeilijk terug te draaien en kunnen ze het vermogen van centrale banken ondermijnen om effectief monetair beleid te voeren. Het stablecoin-fenomeen, gezien de schaal en het bereik, vormt een nieuwe variant van deze oude risico’s.

Beleidsaanbevelingen: Regeling, innovatie en de rol van centraal bankgeld

Ondanks zijn kritiek pleit de BIS niet voor een algeheel verbod op stablecoins. In plaats daarvan dringt zij erop aan de technische en institutionele zwaktes van huidige stablecoin-ontwerpen aan te pakken, terwijl de efficiëntie van blockchaintechnologie wordt benut binnen het gereguleerde banksysteem. De BIS verwijst naar getokeniseerd geld — oftewel digitale representaties van geld uitgegeven door commerciële banken of centrale banken en gedekt door centrale bankreserves — als een veiliger en betrouwbaarder alternatief.

Deze aanpak zou ervoor zorgen dat stablecoins (of vergelijkbare alternatieven) aan dezelfde normen worden gehouden als traditioneel geld, inclusief sterk toezicht, transparante auditvereisten, duidelijke inwisselmechanismen, en volledige dekking door centraal bankgeld. Het geeft instellingen ook de verantwoordelijkheid en instrumenten die nodig zijn voor effectieve anti-witwasmaatregelen en consumentenbescherming.

Stablecoinbeleid in de Verenigde Staten: Het voortdurende debat

Het BIS-rapport komt op een moment dat stablecoins steeds centraler staan in politieke en regelgevende discussies, vooral in de Verenigde Staten. Het Witte Huis en wetgevers streven momenteel naar het aannemen van de CLARITY-wet, een cruciaal stukje cryptoregulering dat voor 4 juli 2026 wordt verwacht. Een van de meest controversiële onderdelen van dit wetsvoorstel betreft het uitkeren van rendementen op stablecoins — in wezen de beloningen die gebruikers ontvangen voor het aanhouden van stablecoin-saldi, vergelijkbaar met rente op een traditionele bankrekening.

Deze rendementen worden doorgaans gegenereerd door methoden als on-chain lenen, staking of investeringen in rentebetalende reserves. Critici waarschuwen dat dergelijke producten, als ze niet goed gereguleerd worden, consumenten in gevaar kunnen brengen — wat doet denken aan langdurige zorgen over “schaduwbankieren” in de traditionele financiële sector.

Daarnaast wordt ernaar gestreefd dat grote technologie- en sociale mediabedrijven geen onevenredige controle krijgen over de stablecoinmarkt. Beleidsmakers zoeken een balans tussen de belofte van fintech-innovatie en mogelijke risico’s voor financiële stabiliteit, concurrentie en consumentenbescherming.

De toekomst van stablecoins: Hervorming, integratie of verdringing?

De toekomst van stablecoins hangt af van de manier waarop zij — en het regelgevend kader eromheen — zich de komende jaren ontwikkelen. Nu meer centrale banken digitale munten (CBDC’s) ontwikkelen en getokeniseerde geldinfrastructuren verkennen, kan de rol van private stablecoins aanzienlijk verschuiven. De BIS is helder in haar oproep tot verbetering: autoriteiten moeten de kwetsbaarheden van huidige stablecoins aanpakken en blockchaingebaseerde betaalsystemen binnen het regelgevende kader brengen.

Om veerkracht, legitimiteit en financiële stabiliteit te bevorderen, zal de volgende generatie digitaal geld waarschijnlijk moeten bouwen op principes die al lang aan vertrouwde valuta’s ten grondslag liggen: sterke institutionele backing, transparant toezicht, en inzetten op consumentveiligheid. De uitdaging wordt het integreren van de efficiëntie van blockchain met de juridische, ethische en systeemwaarborgen die het mondiale financiële systeem beschermen.

Voor nu blijven stablecoins een betwiste maar belangrijke brug tussen de wereld van traditionele financiën en het opkomende universum van digitale activa. Zoals het BIS-rapport onderstreept, vraagt hun verdere groei en ontwikkeling om constante waakzaamheid, slimme regulering en verantwoordelijke innovatie — vooral naarmate ze steeds dieper worden verweven met de wereldeconomie.